Nowohucki alfabet - pokolenia języka

Podziękowania za materiały

Serdecznie dziękujemy wszystkim uczestnikom projektu za przesłane i udostępnione materiały – od pomysły haseł, odpowiedzi na ankiety oraz archiwalia i zdjęcia z rodzinnych zbiorów. W sposób szczególny dziękujemy Panu Adrianowi Babikowi, który specjalnie na potrzeby opracowania graficznego publikacji „Leksykonu” wykonał i przesłał nam zdjęcia bardzo wyjątkowego TRZEPAKA 🙂 Odpowiedź na pytanie, czemu ów trzepak jest tak specjalny znajdziecie oczywiście w odpowiednim haśle!

Leksykon w wersji PJM

Na naszej stronie dostępne już są nowohuckie hasła w wersji PJM – wszystkich g/Głuchych i miłośników Polskiego Języka Migowego zapraszamy do zapoznania się z nimi TUTAJ. Zwróćcie proszę uwagę, że filmy prezentują nie tylko tłumaczenia wyrażeń, ale również unikalne znaki opracowane przez grupę osób g/Głuchych zaangażowanych w projekt, które zostały stworzone specjalnie dla odwzorowania haseł z naszego leksykonu!

Bardzo dziękujemy Joannie Augustyniak, prezesce Stowarzyszenia Grupy MIGAWKI za koordynację pracy grupy roboczej oraz tłumaczy PJM. Dziękujemy też osobom g/Głuchym, które zaangażowały się w projekt. Mamy nadzieję, że efekt zadowoli wszystkich miłośników i użytkowników PJM zainteresowanych Nową Hutą.”

Pliki audio już na stronie!

Zapraszamy już nie tylko do czytania, ale również słuchania haseł.

Wersję audio znajdziecie TUTAJ.

Już jest! Przeczytajcie koniecznie!

Właśnie dziś na naszej stronie pojawiła się pierwsza z trzech internetowych wersji leksykonu tj. wersja opisowa oraz uzupełniające ją młodzieżowe kalendarium – subiektywny wybór wydarzeń ważnych dla młodzieży, które działy się w naszej dzielnicy od początku jej istnienia do wejścia w XXI wiek.  

Powstały w toku projektu nie tyle słownik, co właśnie leksykon składa się z 44 haseł i szczerze mówiąc nie możemy się doczekać, aż je przeczytacie i dacie nam znać, co o tym sądzicie! Nasz zespół pracuje dalej nagrywając hasła w wersji do słuchania oraz kręcąc filmy w PJM, które składać się będą na pozostałe dwie wersje leksykonu. Mamy nadzieję, że ukażą się one jeszcze pod koniec sierpnia!

Jednocześnie trwa praca nad opracowaniem graficznym publikacji, które tworzy nowohucki artysta malarz – Marcin Koleśnik. Uchylając rąbka tajemnicy, prezentujemy Wam fragment okładki książeczki, jeszcze zanim trafi ona do druku. Przypominamy, że każdy z Was otrzyma książkę albo na spotkaniu finałowym, które odbędzie się 24 października 2020 r. w Klubie Zakole (transport zostanie zorganizowany) albo kontaktując się bezpośrednio z nami przez formularz kontaktowy zamieszczony na stronie.

Bardzo dziękujemy naszym wspaniałym mentorom i przyjaciołom Nowej Huty, który pomogli nam w opracowaniu leksykonu: doktorowi Luce Palmariniemu z Uniwersytetu Jagiellońskiego i Mirosławie Herdzinie – nauczycielce języka polskiego w XII LO, dzięki której wielu uczniów z Nowej Huty przez lata stało się prawdziwymi humanistami 🙂

Zachęcamy Was do kontaktu i komentowania haseł. Wkrótce ukażą się również dokładne informacje na temat powstającego na podstawie zebranych wyrażeń i wydarzeń spektaklu oraz na temat samego finału projektu. Zostańcie więc z nami i do zobaczenia/usłyszenia/przeczytania!

Spotkanie grupy Głuchych czyli zamigajmy Nową Hutę

Na początku lipca w gościnnych progach Klubu Jędruś Ośrodka Kultury Kraków – Nowa Huta spotkała się część grupy osób niesłyszących uczestniczących w projekcie „Nowohucki alfabet – pokolenia języka”. Podczas spotkania, prowadzonego przez koordynującą dostępność zadania Joannę Augustyniak, Głusi nie tylko zapoznali się z pierwszą partią materiału leksykalnego zgromadzonego w zakończonej 30 czerwca fazie badawczej projektu, ale również z topografią Nowej Huty, jej historią i bogactwem tradycji, które okazały się być niezbędne do tego, by móc zdefiniować zgłoszone przez nowohucian hasła i przedstawić je w formie znaków migowych.

Kolejne spotkania mające na celu utworzenie znaków dla nowohuckich leksemów, jak też przetłumaczenie na PJM całych haseł składających się na „Nowohucki alfabet” odbędą się na przełomie lipca i sierpnia, zaś efekty pracy grupy tj. filmy z hasłami ukażą się na stronie projektu na przełomie sierpnia i września.

Dofinansowano ze środków Narodowego Centrum Kultury w ramach programu Ojczysty – dodaj do ulubionych 2020

Podsumowanie fazy badawczej

30 czerwca 2020 roku zakończyła się faza badawcza projektu „Nowohucki alfabet – pokolenia języka”, która obejmowała dwie ankiety (pierwszą o nazwach, słowach i wyrażeniach, a drugą dotyczącą nowohuckiej tożsamości) oraz wywiady indywidualne z autorami zgłaszanych haseł.

W jej toku otrzymaliśmy od uczestników ponad 60 różnorakich nowohuckich haseł, które po opracowaniu przez zespół redakcyjny złożą się w nasz dzielnicowy i młodzieżowy leksykon! Dziękujemy też za udostępnione zdjęcia, dokumenty i inne artefakty ilustrujące czasy, w których uczestnicy projektu uczęszczali do szkoły średniej.

Dodatkowe podziękowania należą się tym, którzy zdecydowali się wziąć udział w badaniu „tożsamościowym” czyli wypełnili ankietę mówiącą o odczuciach towarzyszących dorastaniu w Nowej Hucie i temu, w jaki sposób Huta wpłynęła na ich życie już po okresie licealnym. Zebrane wyniki świadczą dobitnie o tym, że w większości jesteśmy niezmiernie dumni z bycia nowohucianami i kochamy naszą dzielnicę, której kierunek rozwoju – pomimo zastrzeżeń takich jak np. zagęszczająca się zabudowa czy okresowe utrudnienia komunikacyjne – odpowiada ogromnej części respondentów. Na razie nie zdradzamy szczegółowych wyników tego badania, ponieważ stanowić będą materiał, na którym oprzemy wstęp do leksykonu.

Niestety ze względu na to, że już teraz wiemy, iż nie uda nam się wyodrębnić haseł ilustrujących język młodzieży w każdym z dziesięcioleci historii Nowej Huty, nasi specjaliści pracują obecnie nad stworzeniem koncepcji uporządkowania słownika na zasadzie innej niż zakładane na etapie rozpoczęcia badań ułożenie wyrażeń wg klucza dekad. Jest to spore wyzwanie, ponieważ na opracowanie leksykonu mają czas jedynie do końca lipca, kiedy to gotowy materiał ma trafić do grafika, który zajmie się składem publikacji. Życzymy im powodzenia i owocnej pracy, której efekty będziemy mogli podziwiać już w sierpniu na stronie projektu!

Dofinansowano ze środków Narodowego Centrum Kultury w ramach programu Ojczysty – dodaj do ulubionych 2020

Informacje o badaniu i prośba o dalsze nadsyłanie odpowiedzi

Drodzy Uczestnicy Projektu!

Miło nam poinformować, że wpłynęło do nas ponad 50 potencjalnych haseł do słownika. Jesteśmy niezmiernie zaskoczeni mnogością Waszych wspomnień, celnością powiedzonek i pseudonimów oraz wzruszeni tym, jak ciepło wspominacie swoją młodość w Nowej Hucie! I choć mieliśmy skończyć nabór słów już 14 czerwca i mamy już naprawdę sporo świetnego materiału, to jednak apetyt naszych badaczy rośnie w miarę czytania Waszych odpowiedzi 🙂 Dlatego zachęcamy jeszcze raz wszystkich spóźnialskich lub tych, którym nagle przypomni się coś, co koniecznie powinno się znaleźć w naszej publikacji do wypełniania pierwszej ankiety badawczej. Prosimy, aby wypełnić i wysłać ją najpóźniej 28 czerwca 2020 – hasła zgłoszone po tym terminie nie będą już uwzględnione przy pracy nad słownikiem.

Zapraszamy również w dalszym ciągu do wypełniania ankiety nr 2 czyli do udziału w badaniu dotyczącym nowohuckiej tożsamości. Jak dotąd wpłynęło do nas niewiele ponad 10 odpowiedzi i chociaż dają one ogólny pogląd na to, jak dorastanie w Hucie kształtowało ludzi stąd się wywodzących, to jednak jest ich zbyt mało, aby wnioski okazały się reprezentatywne. Dlatego prosimy o pomoc i wypełnianie ankiet do 30 czerwca 2020.

Wszystkim, którzy do tej pory wzięli udział w badaniu, bardzo dziękujemy. Na początku lipca opublikujemy pełne podsumowanie etapu badawczego projektu oraz napiszemy, jakie będą kolejne działania zmierzające do opracowania nowohuckiego alfabetu.

Na nadchodzące wakacje życzymy Wam zdrowia, spokoju i bezpieczeństwa!

Być nowohucianinem… – ankieta badawcza 2

Kochani Uczestnicy Projektu!

Zachęcamy Was do wypełnienia drugiej, już ostatniej w ramach badania językowego, ankiety pt. „Być nowohucianinem…”, która znajduje się TUTAJ. Można ją znaleźć również w wersji pliku tekstowego w zakładce ANKIETY na stronie projektu www.nowohuckialfabet.pl. Odpowiedzi w ankiecie „Być nowohucianinem…” należy przesyłać do 30 czerwca 2020 roku.

Druga część badania, do której Was właśnie zapraszamy, dotyczy nie tyle samego języka młodzieży, ale tego, w jaki sposób Nowa Huta ukształtowała Waszą tożsamość i wpłynęła na życie. Informacje te zbieramy, aby oprzeć się na nich w przygotowywanym przez zespół badawczy wstępie do słownika.

Jednocześnie BARDZO PROSIMY o nadsyłanie odpowiedzi do ankiety 1 czyli „Słowa/nazwy/wyrażenia” zbierającej informacje do haseł słownika. Do tej pory wpłynęło do nas bardzo niewiele odpowiedzi, a bez Waszych pomysłów i wspomnień nie damy rady stworzyć słownika… Bo przecież on ma być WASZYM SŁOWNIKIEM! Przypominamy, że każdy uczestnik projektu może udzielić dowolnej liczby odpowiedzi czyli przesłać więcej niż jedną ankietę 🙂

Przesyłamy Wam moc serdeczności na czerwiec i już planujemy prawdziwe spotkanie z Wami – jeśli sytuacja pozwoli nastąpi to w pierwszej połowie września 2020. Śledźcie naszą stronę, gdyż będziemy z wyprzedzeniem informować o szczegółach. Na razie zachęcamy do kontaktu telefonicznego i mailowego – cały nasz zespół czeka na Wasze pytania i pomysły.

NASZE SŁOWA/NAZWY/WYRAŻENIA – ankieta badawcza 1

Kochani Uczestnicy Projektu!

Pozwalam sobie zastosować formę bardziej bezpośrednią niż „Szanowni Państwo”, ponieważ obecnie wszyscy razem tworzymy drużynę „Nowohuckiego alfabetu…”.

Dziś zapraszamy Was do pierwszej części badania językowego. Początkowo, myśląc o realizacji projektu w sytuacji pandemii, zakładaliśmy, że stworzymy jedną ankietę badawczą, ale obecnie chcielibyśmy zaproponować dwie. Ale najpierw o tej pierwszej, która jest do pobrania TUTAJ oraz w zakładce ANKIETY.

Jej celem jest zebranie zwrotów, które kojarzą się Wam z młodością w Nowej Hucie – mogą to być dowolne słowa np. określenia osoby (pseudonim), nazwa dowolnego miejsca (np. sklepu, pubu, parku – zwyczajowa lub oficjalna), powiedzenie, słowo określające miejsce w Nowej Hucie, wyrażenie … Jednym słowem wszystko, co tylko przyjdzie Wam do głowy, a łączy się z czasami szkoły średniej i Nową Hutą! Zasada jest jedna – NIE UŻYWAMY WYRAŻEŃ NIECENZURALNYCH ani NIKOGO NIE OBRAŻAMY.

Każdy uczestnik projektu może wypełnić dowolną liczbę ankiet. Ważne, aby jedna ankieta została poświęcona jednemu słowu lub wyrażeniu, tudzież swojskiej nowohuckiej nazwie. Jeśli chodzi o długość wypowiedzi – każdy z respondentów decyduje o niej sam. Czasem wystarczy wpisać kilka słów tytułem wytłumaczenia, czasami potrzebne będzie dłuższe wyjaśnienie. A niekiedy jeden obraz mówi więcej niż tysiąc słów (jak twierdzą twórcy gry Dixit 🙂 ) – zachęcamy więc do wysyłania ewentualnych załączników, np. zdjęć, bezpośrednio na konto koordynatorki projektu weronika.sliwiak-motak@krakownh.pl z zaznaczeniem w temacie, którego hasła materiał dotyczy.

Prosimy o wypełnienie ankiet i przesłanie swoich propozycji do 14 czerwca 2020 roku.

Poniżej podaję próbkę moich odpowiedzi jako przykład wypełnienia ankiety – wszak najlepiej zrozumieć, co autor (a przynajmniej jeden z autorów) miał na myśli na konkretnym przykładzie.

Osobiście jestem z Czyżyn i wybrałam wyrażenie „Chodzić na działki” – brzmi bardzo ogólnie? Ale nie w kontekście Czyżyn z lat mojego dzieciństwa i młodości 🙂

MOJA ANKIETA:

  1. Podaj nazwę, słowo lub wyrażenie stosowane często przez Ciebie lub twoich przyjaciół ze szkoły/podwórka w czasach szkoły średniej – jeśli podejrzewasz, że ma ono związek z Nową Hutą (odnosi się do nowohuckich miejsc lub mieszkańców Nowej Huty) albo było/jest stosowane w tym znaczeniu tylko w Nowej Hucie.

„Chodzić na działki”

  1. Wyjaśnienie znaczenia nazwy/słowa/wyrażenia

Chodzenie na działki było sposobem spędzania wolnego czasu oraz różnego rodzaju nie do końca legalnych działań wśród młodzieży z osiedli 2 Pułku Lotniczego oraz Dywizjonu 303. Umawialiśmy się na działkach ciągnących się od bloku nr 16 na os. 2 PL aż do dzisiejszego Parku Lotników Polskich oraz wzdłuż Alei Pokoju – były to częściowo jeszcze uprawiane, a częściowo opuszczone ogródki działkowe. Chodziliśmy tam „na grandę” tj. na zrywanie kwiatów i zjadanie owoców, na romantyczne spacery z pierwszymi sympatiami oraz na niekończące się spacery z naszymi psami. W wakacje spotykaliśmy się około 10 rano i wracaliśmy do domu dopiero na późny obiad, spędzając razem „na działkach” i w parku (który był wtedy po części dziki i tajemniczy) cały dzień.

  1. Zasięg słowa i czas – jak wiele osób (twoim zdaniem) i kiedy stosowało to słowo/powiedzenie?

Mówili tak młodzi i starsi mieszkańcy Czyżyn z obszaru osiedli zlokalizowanych wzdłuż pasa startowego w latach ’80 – tych i ’90-tych (dopóki nie zaczęto zabudowywać najpierw działek obok pasa – pod bloki na II Pułku, a potem nie wystawiono całej Avii). Mówiły tak chyba wszystkie dzieciaki z Czyżyn – trudno oszacować ile, pewnie z paręset. A dorośli też rozumieli bez zbędnych wyjaśnień, o co chodzi.

  1. Lokalizacja (czego dotyczyło na mapie Nowej Huty lub gdzie konkretnie było stosowane?)

Okolice Pasa Startowego i działek ciągnących się wzdłuż niego (były to dwa rzędy działek, które zniknęły w połowie lat ’90) oraz od bloku 16 na 2 Pułku Lotniczego aż do Parku Lotników.

  1. Dodatkowe informacje (opcjonalnie)

Druga, osobna, część działek rozpościerała się obok Parku AWF (poniżej dzisiejszej ul. Wysockiej i wzdłuż Alei Pokoju). Osobnym miejscem były tez działki znajdujące się między os. II Pułku, a os. Kolorowym – tam w II połowie lat 90 wybudowano Carrefour Czyżyny.

Wyrażenia tego używała również młodzież z XVI LO która na długich przerwach nielegalnie opuszczała szkołę na os. Willowym (stary budynek szkoły) i chodziła palić na działki posadowione tuż za boiskiem szkolnym.

  1. Imię i nazwisko osoby wypełniającej

Weronika Śliwiak-Motak

Kolejna ankieta, która pojawi się na początku czerwca, będzie dotyczyła już nie samych słów, ale poczucia naszej nowohuckiej tożsamości i jej kształtowania w okresie dorastania.

Z góry dziękujemy wszystkim zaangażowanym i tym, którzy prześlą do nas swoje odpowiedzi.

Z niecierpliwością i wielką ciekawością czekamy na Was oraz na … wasze słowa!

Podsumowanie naboru czyli kto zgłosił się do projektu „Nowohucki alfabet – pokolenia języka”?

W trakcie naboru trwającego do dnia 10 maja 2020 ankietę zgłoszeniową wypełniły 53 słyszące osoby, w tym 51 z nich zadeklarowało chęć wzięcia udziału w badaniu językowym.

Formularz zgłoszenia wypełniło 30 kobiet i 23 mężczyzn. 16 osób to obecni uczniowie szkół średnich, wśród nich znalazło się dwoje tegorocznych maturzystów! 🙂 Pozostałe osoby to absolwenci reprezentujący kolejne dekady historii Nowej Huty, którzy zostali podzieleni na potrzeby niniejszego podsumowania ze względu na rok ukończenia szkoły średniej:

  • Roczniki 1960 – 69: 2 osoby
  • Roczniki 1970 – 79: 2 osoby
  • Roczniki 1980 – 89: 3 osoby
  • Roczniki 1990 – 99: 14 osób
  • Roczniki 2000 – 2009: 7 osób
  • Roczniki: 2010 – 2019: 7 osób

Najliczniej reprezentowaną przez obecnych i byłych uczniów szkołą średnią jest zdecydowanie XII Liceum Ogólnokształcące – zgłosiło się do nas aż 19 osób, które uczęszczały lub uczęszczają do „Norwida”. Projekt okazał się atrakcyjny również dla osób związanych z III LO, XI LO, XVI LO oraz z Zespołami Szkół Elektrycznych, Mechanicznych czy Gastronomicznych. Pozostałe szkoły były reprezentowane przez pojedyncze osoby.

Wśród zgłaszających się osób było kilka, które nie uczęszczały do szkoły średniej w żadnej z nowohuckich dzielnic, ale które mieszkając na terenie Huty czują się kompetentne w jej językowych i kulturowych zawiłościach i chcą wziąć udział w badaniu, a co za tym idzie wspólnie opracowywać nasz słownik.

Osobną, samodzielną grupę badawczą, ukierunkowaną na przetłumaczenie haseł słownika na PJM oraz pracującą nad odkryciem oraz stworzeniem znaków migowych związanych z Nową Hutą, działającą pod kierunkiem Joanny Augustyniak z Grupy MIGAWKI, utworzyły osoby Głuche i słabosłyszące, których do tej pory do „Nowohuckiego alfabetu” zapisało się 7. Nabór do tej grupy jest jeszcze otwarty, choć pozostało niewiele miejsc – ze względu na metody pracy proponowane przez prowadzącą grupę, nie może być ona zbyt liczna.

Bardzo dziękujemy za zainteresowanie naszymi działaniami. Niezwykle miło nam, że aż 60 osób zdecydowało się na dołączenie do grup projektowych. Bez Was nie udałoby nam się ani rozpocząć, ani zrealizować działań – wszak to Wasz język stanie się podstawą do dalszych badań i stworzenia publikacji w jej trzech odsłonach!

Wkrótce rozpocznie się kolejny etap badania polegający na wypełnieniu ankiety, mającej na celu zgromadzenie i wybranie specyficznych zwrotów. Każdy uczestnik projektu może wypełnić dowolną ilość ankiet. Będą one dostępne od dnia 18.05.2020 na stronie projektu, w zakładce „Ankiety” oraz trafią do Państwa bezpośrednio na adresy mailowe podane w zgłoszeniach. Do tych z Państwa, którzy podali numery telefonu, zadzwonimy z pewnością. A do wszystkich już wkrótce odezwą się członkowie naszego zespołu badawczego.